zuchten op zondag avond (vk-mag)

Het wémelt van de stiltes –  en knap is hij ook al niet. Toch zitten we verdikkie al voor het zesde seizoen aan de buis gekluisterd voor Boer Zoekt Vrouw. Over de onbegrijpelijke aantrekkingskracht van de introverte boer.

Als ik zélf niet weet wat ik moet zeggen, dan praat ik er gewoon overheen. Maar dat doet dus niet iedereen. Jaren geleden had ik een date met een jongeman die niet sprak. Hij was knap en hij had een ontwapenende lach – maar er kwam niks uit. Oké, zo nu en dan een monosyllabe, maar dat is gewoon een ontzettend lang woord voor “ja” of “nee”. Ik ging steeds langzamer praten want ik raakte door mijn woordenschat heen. Ik begon mijzelf te parafraseren en daarna zei ik het nog eens in andere woorden. “Best wel”, zei de jongeman dan. Of “Nee gaat wel”, al naar gelang mijn vraag een dergelijk antwoord vereiste.
De mooiste minuut van de avond was toen ik er via sluw doorvragen achter kwam dat de jongeman een kitten had. Zwijgend liet hij een foto zien. Het was er een met een Hitlersnorretje! Het leek me dé aanleiding tot een levendige conversatie. Maar hij wilde er verder niets over kwijt. Ja, de kitten was soms wel ondeugend. En nee, hij deed alles al op de kattenbak. Daarna zweeg de jongeman. Hij keek zo lief dat mijn hart er zeer van begon te doen. En direct daarop wilde ik hem weer door de muur heen slaan. Maar dat vond ik ook weer sneu. Ik verwenste vriend F. die mij nu al voor de tweede keer zo dramatisch had gekoppeld. (De vorige date betrof een betweterige etter die alleen maar over auto-ongelukken wilde praten.) In mijn hoofd trok iemand gepanikeerd lades open, in de verte probeerde een modem verbinding te maken. Maar er kwam niks. Ik was kapot. Zwetend knoopte ik mijn jas dicht.
Toen klonk er een geschraap. Het was zijn keel. “Ik hoop. Dat ik je nog eens. Mag ontmoeten”, sprak de jongeman. Toen keek hij verschrikt naar de tafel. Ik volgde verbijsterd zijn blik. Ja, daar lagen zijn woorden, uitgespuugd tussen ons in. “Wát”, zei ik. “Ik voel wel een klik”, zei de jongeman terwijl hij verlegen naar mijn sjaal staarde. “Van mijn kant dan”, voegde hij er haastig aan toe.
Dat was mijn cue, of beter gezegd: cue 59. “We mailen”, zei ik. Ik sloeg mijn sjaal om mijn nek, ik gaf hem een stevige hand. En terwijl ik me opgelucht uit het etablissement verwijderde, dacht ik met een weemoed die mij verwarde terug aan de betweterige etter die alleen maar over auto-ongelukken had willen praten. Je kan zeggen wat je wilt, maar het was in elk geval een onderwerp.

Tractor-effect

Ik was de introverte jongeman al lang vergeten. Maar sinds Boer Zoekt Vrouw op televisie is, gaat er geen seizoen voorbij of hij popt op in mijn hoofd. Soms speur ik zonder dat ik het wil naar een gelijkenis, dan weer lijkt het of ze al zijn broers (en een enkele zus) hebben opgetrommeld. Een stúk minder knap, dat wel. Maar los daarvan: het gros van de boeren die tot nu toe hebben gefigureerd in het programma zou zo met mijn introverte jongeman in het Genootschap Der Introverte Mannen (GDIM) kunnen gaan zitten. Ware het niet dat dat genootschap natuurlijk nooit van de grond zou komen, omdat je mekaar dan toch op zijn minst één keer moet hebben gesproken, van hee jongens zou het misschien leuk zijn om een soortement van genootschap op te richten? En praten, dat is dus duidelijk een dikke nee.
Maar belangrijker: van Boer Zoekt Vrouw hebben we geleerd dat een situatie van ongemakkelijke stilte aan de overkant van de tafel niet álle vrouwen doet wegrennen. We zijn er onderhand aan gewend geraakt: zodra de boeren zich eenmaal keelschrapend en in monosyllaben aan de natie voorstellen, zijn er in het hele land vrouwen die daar een intense fysieke reactie van krijgen. Ik denk even aan al die dames die afgelopen zomer zomaar “van mijn kant de klik” voelden toen ze boer Aad op tv zagen, spontaan begonnen te huilen toen boer Martin in beeld kwam of zich genoodzaakt zagen hun cavia dood te knuffelen toen ze de oproep van boer Henk hoorden.
Dat kan hem alleen maar zitten in het tractor-effect. Zie hem over de akker rauzen: de tractor, met de boer erop. De man die onze brinta oogst. De held die de melk maakt. Waar de stadse metroseksuele man zich aan de ene kant van het spectrum staat aan te stellen, bevindt de tractorseksueel zich helemaal aan het andere uiterste. De boer, hij is de oerman! De man dus zoals ze oorspronkelijk in de bijbel waren bedoeld. Wat je ziet is wat je krijgt: geen verborgen agenda’s, oprecht tot op het bot en zo trouw als een hond. En er is dus een type vrouw (en zeker de vrouw die decepties kent) dat daarnaar snakt. Dus die valt als een blok en neemt de stilte voor lief. Aan dat kuiltje voor de jus valt in principe ook wel te wennen. En die inwonende vader en moeder, die gaan natuurlijk ooit een keertje dood.

Legpuzzel

Het blijft schitterend om te zien hoe het flirten eraan toe gaat met een boer die voornamelijk zwijgt. Via een ander circuit dus – en dat bestaat voornamelijk uit nonverbaliteiten. Een extra dik besmeerde boterham tijdens de logeerpartij. De helpende hand bij het melken. Een nét iets langer durend oogcontact. Of: samen op een hek over het land uitkijken. “Mooooi.” “Ja.” Van het ouderwetse eeuwige-liefdesideaal zijn zowel vrouw als boer diep doordrongen. De vrouw spreekt erover in legpuzzeleske termen: “Ik voel bij hem dat stukje dat je compleet maakt”. De boer: “Nou ja, je mist toch… iets.” Maar voor de goed verstaander ligt daar natuurlijk een wereld aan yin/yang-romantiek onder.
Gelukkig, en het woord gelukkig is hier misschien niet zo gelukkig gekozen, krijgt de boer hulp bij het iets beter uitrafelen van zijn precieze emoties. Ze worden er namelijk op gewelddadige wijze uit gepeurd door presentator en boerenopvoeder Yvon Jaspers. Want als je dáár samen mee aan de keukentafel zit, dan weet je wat er gaat komen. Rotvragen. “Zeg, wat is het allerbelangrijkste, doorslaggevende gevoel geweest?” “Zeg, is er in jouw hoofd iets veranderd vandaag?” “Zeg, heb je nou het gevoel dat die ene erbij zit?” In eerste instantie reageert de boer altijd ontwijkend (“Och, dat weet ik zo niet.”). Maar daarmee komt hij niet weg. En zo begint het gevecht om de woorden. Zij wil ze eruit hebben, hij houdt ze er liever in. Zijn speelruimte in deze kwestie: nul. Nou ja, hij mag best blijven zwijgen hoor, als hij daar dan maar wel uitgebreid over vertelt.

Abnormaal

Er zit een adder onder het gras. Het is namelijk helemáál niet de bedoeling dat de boer écht leert om in Happinezz-termen over zijn gevoel te praten. En god verhoede het dat hij van de weeromstuit een prater wordt. Een welbespraakte boer is immers de dood voor het programma dat váárt op die schier onoverbrugbare kloof  tussen de normalen en de abnormalen. Welnu, laat die kloof maar aan Yvon Jaspers over – de vrouw die op een irritatieschaal van 1 tot 10 toch gauw een ruime 9,5 scoort. Dat komt niet alleen door dat freaking Volkswagenbusje waarvan ik elke aflevering bid dat het een keer in de hens vliegt. Het is vooral omdat álles nog veel erger wordt met haar erbij. Ze heeft er een handje van om de boeren als kinderen te behandelen. Doet lief, doet streng, raakt aan, schudt het hoofd. Ook stormt zij graag schaterend een schuur binnen: “Naaah zeg, wat ben JIJ nou aan het doen?!?” De boer: “Eh ja de schuur aan het vegen.” Een deugdzame bezigheid, zo weten wij en ook de boer. Maar ineens de meest sneue activiteit op de planeet aarde.
Het moeilijkst heb ik het hiermee: Yvon Jaspers ziet er geen probleem in om ongemakkelijkheden nog eens extra te benadrukken. Waardoor de boeren nóg verlegener worden. En dus: nog raarder gaan doen. “Haha, je wordt helemaal rood!” “Zo, jij hebt écht een klam handje zeg!” Een verwerpelijke attitude – kom je zo iemand op Kantoor tegen, dan is het een kwestie van ontwijken en snel de toiletten induiken. Maar als je als boer aan Boer Zoekt Vrouw meedoet, dan kan dat natuurlijk niet. De keukentafel, de schuur én de ziel van de boeren behoren inmiddels immers toe aan Yvon Jaspers. En waar de boeren al bij aanvang op achterstand stonden, puur door hun boer-zijn, verliezen ze in elke scène met haar nog eens tientallen punten.

Geknipt

Eerlijk is eerlijk, dat mogen we niet alléén op het conto van Yvon Jaspers schrijven. Een belangrijke verklaring voor het succes van Boer Zoekt Vrouw is vaak gezocht in de authenticiteit. Het is allemaal zo écht he! En hoewel het waar is dat er in dit programma nu eens niet wordt geknipt als er niks gebeurt of als er iets misgaat, is dat ook precies het bezwaarlijke eraan. Want in Boer Zoekt Vrouw worden de mislukte fragmenten niet alleen bewáárd – ze worden tot extreme proporties uitvergroot. De camera blíjft maar doorlopen, juist als niemand meer weet wat hij moet zeggen. En als de camera klaar is, dan is daar nog de montagekamer. Want stunteligheid wordt natuurlijk nog stunteliger als je er nog een stuntelmoment achteraan plakt. En vooruit: nog eentje. Dat is best gemeen en het doet de boeren geen recht. Maar het is wel prima voor de kijkcijfers. Want het gevolg van die aanpak is dat de Nederlandse kijker elke zondagavond een uur lang iets met zijn plaatsvervangende schaamte mag doen. Nu is dat op zich een ongemakkelijke emotie, waar je godzijdank dwars doorheen kunt  twitteren (check de hashtag #bzv voor  de betere Boer Zoekt Vrouw-verwerking). Maar toch vinden we het ergens ook heel aangenaam om de haperende mens te zien lijden – vooral omdat we daar zelf al snel een stuk cooler bij afsteken.

Spontaan

Afgelopen zondagavond was alles bij het oude bij Boer Zoekt Vrouw. Er reed een boer op een tractor. De vrouwen waren dweperig. En Yvon Jaspers hitste een boer op. Aan alles was te zien dat hij het liefst spontaan was weggelopen. Maar dat is natuurlijk niet het soort spontaan waar Yvon Jaspers op hamert. En terwijl ik een plaatsvervangende zweetdruppel over mijn rug voelde glijden, dwaalden mijn gedachten weer eens onwillekeurig af naar mijn rampzalige date van jaren her. Hoe zou het toch zijn met mijn introverte jongeman? Ik zou het best willen weten: of de kitten met de Hitler-snor inmiddels al een senior is met van die typisch seniorige trekjes. En of hij ooit nog aan mij denkt (de jongeman dan, niet de kitten). Ik stel me voor dat er een geduldiger vrouw is gekomen die dwars door zijn zwijgzaamheid heen keek en zijn ontwapenende lach belangrijker vond. Hetgeen hem dermate relaxeerde dat hij haar zowaar eens een vraag stelde. Waarop zij, verheugd, een antwoord gaf. Dat hem bijzonder beviel. Wat hij haar stamelend liet weten. En dat vond zij dan weer heel leuk om te horen. Enfin, voordat ze het wisten, was het dik aan. Er was een klik van zijn kant, en dus ook van de hare. Dat zijn in principe wel de beste kliks.

[dit verhaal verscheen op zaterdag 6 oktober 2012 in Volkskrant Magazine]

Advertenties

5 gedachtes over “zuchten op zondag avond (vk-mag)

  1. Ook al heb ik al 7 jaar geen boer zoekt vrouw meer gezien, ik kan het me helemaal voor de geest halen :-)
    Geweldig stukje! En heerlijk lang!

  2. Gelukkig kenmerkt Mevrouw Jacq. Veldman (artiesten naam misschien?) zich door de kop van haar verhaal: ‘Als ik zélf niet weet wat ik moet zeggen, dan praat ik er gewoon overheen’. Dat is wat ze hier naar mijn mening veel te lang doet! TV is en blijft een gesublimeerde vorm van de werkelijkheid, maar noem mij een programma waar dat niet zo is? Het is kennelijk een ongenoemd compliment dat bovengenoemde vrouw zich tot in detail verdiept heeft in het Boer zoekt Vrouw principe; weer een psycholoog van de koude grond. Haar stuk in deze krant komt op mij meer gekunsteld en ego gedreven voor dan heel de serie van Boer zoekt Vrouw. Misschien moet Jacq. (let op de punt) ’s een boer zoeken die haar de mond snoert!!!

  3. Nog steeds bijzonder treffend, al zijn we twee seizoenen #bzv verder! Boer zoekt vrouw is soms genieten van ongemak, sorry boeren. En heerlijk, Jacq., extra ergernismateriaal: Yvon’s hond, ene Tom. Tom! Argh, yeah!

Reageren?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s